Back

Στη μνήμη του Γεβγκένι Πριμακόφ

Στη μνήμη του Γεβγκένι Πριμακόφ

            Το όνομα του εξέχοντα Ρώσου διπλωμάτη Γεβγκένι Μαξίμοβιτς Πριμακόφ είναι καλά γνωστό σε ολόκληρο τον κόσμο. Φέτος, στις 29 Οκτωβρίου, θα συμπληρωθούν 90 χρόνια από τη γέννηση του. Αυτό που κληρονομήσαμε από τον Πριμακόφ εξακολουθεί μέχρι σήμερα να είναι επίκαιρο, τόσο για τη ρωσική εξωτερική πολιτική, όσο και για τις διεθνείς σχέσεις.

         Ο Γεβγκένι Μαξίμοβιτς είχε μια ανεκτίμητη συμβολή στη διαδικασία της διαμόρφωσης και ανάπτυξης της σύγχρονης Ρωσίας περί τα τέλη του 20ου και τις αρχές του 21ου αιώνα. Ο κατάλογος της προσφοράς του περιλαμβάνει ένα πολύ ευρύ φάσμα δημοσίων αξιωμάτων – ασχολήθηκε σοβαρά με τη δημοσιογραφία, είχε μια πλούσια και αποδοτική επιστημονική σταδιοδρομία, διετέλεσε επικεφαλής της Υπηρεσίας εξωτερικής  αντικατασκοπείας, ήταν Υπουργός Εξωτερικών και στη συνέχεια Πρόεδρος της Κυβέρνησης της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Και στο κάθε αξίωμα, μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες επιδείκνυε την ικανότητα του να υποβάλλει σε μια βαθιά και μελετημένη σε βάθος ανάλυση της κατάστασης και να βρίσκει πάντα τις πιο ορθές λύσεις.

         Πως τα κατάφερνε ; Πρώτ΄ απ΄ όλα, χάρι στις μοναδικές προσωπικές του ικανότητες. Είχε ένα ευέλικτο και αναλυτικό μυαλό, ήταν άνθρωπος με αρχές, σταθερός και επίμονος με τεράστιες εμπειρίες και εδώ θα πρέπει να προστεθούν η διαίσθηση, οι γνώσεις και οι διασυνδέσεις που είχε – και αυτό το πνευματικό μίγμα του διασφάλιζε την επιτυχία και διεύρυνε τον κύκλο των ομοϊδεατών του. Ο Πριμακόφ αντιμετώπιζε πάντα με προσοχή και ειλικρινή σεβασμό την άποψη των συνεργατών του, οι οποίοι με τη σειρά τους αισθάνονταν ένα βαθύτατο σεβασμό προς το πρόσωπο του.

         Αντιλαμβανόταν απόλυτα την ουσία και το έργο των Ρώσων διπλωματών και καθόριζε με ακρίβεια τις προτεραιότητες και μέσα στις έγνοιες του ήταν και τα καθημερινά προβλήματα των λειτουργών του Υπουργείου Εξωτερικών. Ο Πριμακόφ κατάφερε να σταματήσει τη φυγή και τις παραιτήσεις των νεαρών εκπροσώπων του προσωπικού  από τις γραμμές του Ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών και να βελτιώσει ποιοτικά τους όρους εργασίας των διπλωματών. Επί Γεβγκένι Πριμακώφ το περίφημο κτήριο στην Πλατεία Σμολένσκ παραδόθηκε εξ ολοκλήρου στη διάθεση του Ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών.

         Ο Γεβγκένι Μαξίμοβιτς ήταν ένας ιδιαίτερος και μοναδικός άνθρωπος – ήταν απλός και ταυτόχρονα με τεράστια επιρροή, με αυστηρό χαρακτήρα, αλλά και ένας καλόκαρδος άνθρωπος. Για εκείνους που είχαν την τύχη να μετέχουν σε επισκέψεις του στο εξωτερικό ή να κάθονται γύρω από το ίδιο τραπέζι σε ανεπίσημες συναντήσεις και φιλική ατμόσφαιρα, ήταν ένας δάσκαλος και μεγαλύτερος φίλος. Ο άνθρωπος αυτός είχε την ικανότητα με πολύ ήπιο τρόπο να μεταδίδει και να φορτίζει με την ενέργεια του τους συνεργάτες του, οι οποίοι τον εμπιστεύονταν στις ασυνήθιστες κάποτε αποφάσεις του.

         Η εργασία δίπλα στον Γεβγκένι Μαξίμοβιτς ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Είχε την ικανότητα να ακούει τον συνομιλητή του. Σε αιχμαλώτιζε με τη δύναμη της λογικής και της πειθούς. Με τον ερχομό του Γ. Μ. Πριμακόφ στη Ρωσικό ΥΠΕΞ άρχισε και η περίοδος της γένεσης και της διαμόρφωσης της νέας εξωτερικής πολιτικής της σύγχρονης Ρωσίας, η οποία ανταποκρινόταν πλήρως στα μακροπρόθεσμα εθνικά συμφέροντα, λαμβάνοντας υπόψη τις θεμελειώδεις τάσεις ανάπτυξης των διεθνών σχέσεων.

         Ο Πριμακόφ στην πράξη προώθησε και διακήρυξε το δικό του δόγμα, έστω και αν δεν έφερε τον χαρακτήρα ενός ξεχωριστού γραπτού ντοκουμέντου. Το δόγμα Πριμακόφ στηριζόταν πάνω σε τέσσερις βασικούς πυλώνες.

         Πρώτος ήταν η προτεραιότητα που είχαν τα ρωσικά εθνικά συμφέροντα και η άρνηση του ρόλου του «μικρότερου εταίρου» στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και τη Δύση ολόκληρη. Ταυτόχροναα, χωρίς να οδηγεί σε κρίση τις σχέσεις με αυτές τις χώρες. Ενώ ήταν ενάντια στην εμφάνιση νέων διαχωριστικών γραμμών στην Ευρώπη, ο Πριμακόφ ακολουθούσε μια αρνητική στάση σε σχέση με τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ στους χώρους του πρώην και ήδη διαλυθέντος Συμφώνου της Βαρσοβίας και των προσπαθειών μετατροπής της Βορειο-ατλαντικής Συμμαχίας – η οποία ποτέ δεν ήταν καθολική όσον αφορά τη σύνθεση της, - σε ένα άξονα του νέου παγκόσμιου συστήματος.

         Δεύτερος ήταν η διαμόρφωση ενός πολυπολικού κόσμου υπήρξε μια πολυεπίπεδη έκφραση της νέας ρωσικής εξωτερικής πολιτικής. Όπως ακριβώς διακήρυξε ο Γ. Μ. Πριμακόφ, «σήμερα πράγματι θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι στον κόσμο υφίσταται μόνο μια υπερδύναμη, όμως εμείς δεν πρέπει να κλείνουμε τα μάτια στις διαδικασίες που λαμβάνουν χώραν σε άλλες περιοχές του κόσμου». Από εδώ πηγάζει και η γραμμή μιας πολύπλευρης και πλήρους ανάπτυξης των σχέσεων μας με τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, οι προσπάθειες για τη δημιουργία ενός «άξονα Μόσχας-Πεκίνου-Δελχί», οι οποίες τελικά αποτέλεσαν τη βάση για την BRICS, καθώς και η ανεξάρτητη γραμμή που ακολούθησε η Ρωσία όσον αφορά στις σχέσεις με το Ιράν, στο Ιράκ και τη Γιουγκοσλαβία.

         Τρίτος ήταν η συνέχιση της ένταξης και ολοκλήρωσης της Ρωσίας εντός ενός παγκοσμιοποιημένου κόσμου, «Δεν πήραμε, ούτε και πρόκειται να λάβουμε ή να προχωρήσουμε σε βήματα, τα οποία θα απομόνωναν οικονομικά τη Ρωσία διεθνώς».

         Τέλος, υπήρξαν εξαιρετικά επαναστατικές οι αλλαγές που εισήξε ο Πριμακόφ στην πολιτική, που ακολούθησε στον μετασοβιετικό χώρο. ΄Ηταν ακριβώς επί εποχής του που άρχισε η υλοποίηση της ιδέας για ανάπτυξη των χωρών-μελών της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών (ΚΑΚ) «με τις ίδιες ταχύτητες» και τη δημιουργία «πυρήνα συνεργασίας και ολοκλήρωσης» που θα περιελάμβανε τα κράτη, που ήταν έτοιμα για μια πιο υψηλού επιπέδου συνεργασία.

         Οι βασικές κατευθύνσεις του δόγματος εξωτερικής πολιτικής του Πριμακόφ κατά το διάστημα των τελευταίων σχεδόν είκοσι χρόνων διατηρούνται επίκαιρες. Αυτές περιλαμβάνουν την ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική της χώρας, το άνοιγμα της για συνεργασία με οποιοδήποτε άλλο κράτος ή ομάδα κρατών στη βάση της ισότητας, του σεβασμού του ενός προς τον άλλο και του αμοιβαίου συμφέροντος.

         Υποθέτω ότι μάλλον πρέπει να είναι αρκετοί εκείνοι που θυμούνται το γνωστό περιστατικό, που σχετίζεται με τον Γ. Μ. Πριμακόφ, το οποίο έχει πάρει τη θέση του στο πολιτικό λεξικό ως ένα αδιαμφισβήτητο ιστορικό γεγονός, εννοώ «την μεταστροφή πάνω από τον Ατλαντικό» ή με άλλο τρόπο τη «θηλιά του Πριμακόφ». Στις 24 Μαρτίου 1999 ο Πρόεδρος της Κυβέρνησης της Ρωσίας, ο οποίος κατευθυνόταν με επίσημη επίσκεψη προς τις ΗΠΑ, όταν είχε πληροφορηθεί, ενώ βρισκόταν πάνω από τον ωκεανό, για την απόφαση του ΝΑΤΟ να βομβαρδίσει τη Γιουγκοσλαβία, διέταξε τη μεταστροφή του αεροσκάφους, το οποίο ήδη βρισκόταν πάνω από τον Ατλαντικό ωκεανό, και επέστρεψε στη Μόσχα. Η πράξη αυτή του Πρωθυπουργού της Ρωσίας είχε τέτοιο αντίκτυπο, ο οποίος διατηρείται μέχρι και σήμερα. Αυτό χωρίς αμφιβολία αποτέλεσε ένα προηγούμενο, και μετατράπηκε σε παράδειγμα μιας εξίσου υπολογισμένης και τελειωτικής επαναστροφής της Ρωσίας προς την κατεύθυνση μιας εντελώς ανεξάρτητης και αυτόνομης πολιτικής, η οποία επισφραγίστηκε με τη γνωστή ομιλία του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν στο Μόναχο το 2007.

         Θα ήθελα επίσης να αναφερθώ σε ακόμη ένα θέμα, την εθνική βιομηχανική πολιτική. Πρέπει να αναφερθεί εδώ ότι ο όρος «βιομηχανική πολιτική» χρησιμοποιήθηκε έντονα από τον Πριμακόφ. Όταν στα δύσκολα χρόνια του
1998-1999 είχε τεθεί επικεφαλής της Κυβέρνησης, είχε κατευθύνει τις βασικές του προσπάθειες υπέρ της αύξησης της βιομηχανικής και αγροτικής παραγωγής, καθώς επίσης, προς την κατεύθυνση της αλλαγής για το σκοπό αυτό των στόχων και σκοπών του ασφαλιστικού και τραπεζικού συστήματος της Ρωσίας.

         Κατά τα τελευταία 14 χρόνια της ζωής του ο Πριμακόφ ήταν Πρόεδρος της ιδρυθείσης από τον ίδιο «Λέσχης του Μερκούριου», μιας ανεπίσημης και φιλικής σύναξης των βετεράνων της «μεγάλης πολιτικής», όπου ο πρώην Πρωθυπουργός προέβαινε σε αναλυτικές παρουσιάσεις, Η κάθε συνεδρίαση της Λέσχης κατέληγε σε ένα συνοπτικό σημείωμα του Γεβγκένι Πριμακόφ, το οποίο στη συνέχεια διαβιβαζόταν προς τον Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.

         Ο Πριμακόφ εκτιμούσε σε μεγάλο βαθμό τις εμπειρίες που είχαν οι ταλαντούχοι άνθρωποι και προσπαθούσε να τις διατηρήσει για τις επόμενες γενεές. Τα βιβλία που έγραψε ο Γεβγκένι Μαξίμοβιτς αποτελούν μια συνεχή προσπάθεια εξεύρεσης ενός καλύτερου μέλλοντος για τους λαούς της Ρωσίας και ολόκληρου του κόσμου. Τολμώ να πω ότι η πνευματική κληρονομιά που μας άφησε ο Πριμακόφ είναι ανεκτίμητη όσον αφορά στην επιτυχή επίλυση των σημερινών στόχων που έχει ενώπιον της η Ρωσία, για την αποκατάσταση της θέσης που κατείχε στον κόσμο ως μια από τις πρωτοπόρες και με επιρροή χώρες στον πλανήτη μας.

         Για να κρατάμε στη μνήμη μας τον Γεβγκένι Μαξίμοβιτς, θέλουμε την τοποθέτηση προτομής του στον χώρο της Πρεσβείας της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Κυπριακή Δημοκρατία και να δώσουμε το όνομα του Γεβγκένι Μαξίμοβιτς Πριμακόφ στο Σχολείο που λειτουργεί παρά τη Πρεσβεία. Αγαπούσε την Κύπρο και ερχόταν στο νησί για ξεκούραση. Τον θυμούνται με μεγάλο σεβασμό οι Ρώσοι πολίτες, που ζουν σ` αυτό το ηλιόλουστο νησί.

 

Στανισλάβ ΟΣΑΤΣΙ,

Πρέσβης της Ρωσικής Ομοσπονδίας

στην Κυπριακή Δημοκρατία